Bağımlılık Nedir?

Bağımlılık, bir kişinin bir maddeye, davranışa veya etkinliğe karşı kontrolünü kaybetmesi, bu şeyi ısrarla ve zararlı sonuçlarına rağmen sürdürmesi durumudur.

Başka bir deyişle, kişi bağımlı olduğu şeyi yapmadığında fiziksel veya psikolojik yoksunluk hisseder; buna rağmen zarar gördüğünü bilse bile o davranışı ya da madde kullanımını durduramaz.

🔹 Bağımlılığın Türleri

1. Madde Bağımlılığı: Alkol, sigara (nikotin), uyuşturucu, ilaç gibi maddelere karşı gelişen bağımlılıktır.

Örnek: Sürekli sigara içme isteği, bırakmaya çalışıldığında gerginlik veya sinirlilik hissi.

2. Davranışsal Bağımlılıklar: Madde içermeyen, ancak benzer şekilde kontrol kaybına yol açan bağımlılıklardır.

Örnekler: Kumar, internet, sosyal medya, oyun, alışveriş, yeme, spor vb.

🔹 Bağımlılığın Özellikleri

• Kontrol kaybı: Kişi, kullanımı veya davranışı durduramaz.
• Tolerans gelişimi: Aynı etkiyi elde etmek için giderek daha fazla madde/etkinlik gerekir.
• Yoksunluk belirtileri: Kullanım bırakıldığında fiziksel ya da ruhsal rahatsızlıklar ortaya çıkar.
• Zararlı sonuçlara rağmen devam: Sağlık, sosyal veya ekonomik zararlar görülse bile kişi sürdürür.

🔹Bağımlılığın Nedenleri 

• Biyolojik: Beyindeki ödül ve haz sisteminin bozulması
• Psikolojik: Stres, kaygı, yalnızlık, düşük benlik saygısı
• Sosyal: Aile ortamı, arkadaş çevresi, toplum baskısı
• Çevresel: Ulaşılabilirlik, reklamlar, rol modeller

🔹 Tedavi ve Önleme

Bağımlılık tedavi edilebilir bir hastalıktır.

Tedavide genellikle şu yöntemler kullanılır:

• Psikoterapi (örneğin bilişsel davranışçı terapi)
• Destek grupları (AA, NA gibi)
• Tıbbi tedavi ve rehabilitasyon programları
• Aile ve sosyal destek